{"id":9539,"date":"2021-09-01T08:38:20","date_gmt":"2021-09-01T08:38:20","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/dunya\/ingiltere-de-yapilan-arastirma-her-3-agac-turunden-biri-yok-olabilir-turkiye-de-13-tur-tehdit-altinda-129821"},"modified":"2021-09-01T08:38:20","modified_gmt":"2021-09-01T08:38:20","slug":"ingilterede-yapilan-arastirma-her-3-agac-turunden-biri-yok-olabilir-turkiyede-13-tur-tehdit-altinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/09\/01\/ingilterede-yapilan-arastirma-her-3-agac-turunden-biri-yok-olabilir-turkiyede-13-tur-tehdit-altinda\/","title":{"rendered":"\u0130ngiltere&#8217;de yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma: Her 3 a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fcnden biri yok olabilir, T\u00fcrkiye&#8217;de 13 t\u00fcr tehdit alt\u0131nda"},"content":{"rendered":"<div class=\"media_block\"><\/div>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/istanbulchannel.net\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/ingilterede-yapilan-arastirma-her-3-agac-turunden-biri-yok-olabilir-turkiyede-13-tur-tehdit-altinda.jpg\" class=\"ff-og-image-inserted\"><\/div>\n<p>&#8220;D\u00fcnya A\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n Durumu&#8221; isimli g\u00fcncel raporda, t\u00fcm d\u00fcnyada toplamda 58 bin 497 a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fc i\u00e7erisinde 17 bin 510 t\u00fcr\u00fcn b\u00fcy\u00fck risk alt\u0131nda oldu\u011fu; 142 t\u00fcr\u00fcn ise \u00e7oktan yok oldu\u011fu belirtildi. 442 a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fc ise 50&#8217;den daha az a\u011fa\u00e7la varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Rapora g\u00f6re 185 a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fc bulunan T\u00fcrkiye&#8217;de t\u00fcrlerin y\u00fczde 7&#8217;sini olu\u015fturan 13 t\u00fcr tehdit alt\u0131nda.<\/p>\n<p>BBC T\u00fcrk\u00e7e&#8217;nin haberine g\u00f6re, yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan a\u011fa\u00e7 t\u00fcrleri, tehdit alt\u0131ndaki memeliler, ku\u015flar, amfibiler ve s\u00fcr\u00fcngenlerin toplam say\u0131s\u0131n\u0131n iki kat\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u00c7evre \u00f6rg\u00fctleri, ormans\u0131zla\u015fma, a\u011fa\u00e7 kesimi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi tehditlerine kar\u015f\u0131s\u0131nda a\u011fa\u00e7 t\u00fcrleri i\u00e7in acil koruma \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 yap\u0131yor.<\/p>\n<p>BGCI&#8217;dan Dr. Malin Rivers, &#8220;Gezegenimizde yakla\u015f\u0131k 60 bin a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fcm\u00fcz var. \u0130lk kez hangi a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerinin nerede olduklar\u0131n\u0131, hangi tehditlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131klar\u0131n\u0131 ve korumak i\u00e7in nelere ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131n\u0131 biliyoruz&#8221; diyor.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Do\u011fa ve Do\u011fal Kaynaklar\u0131 Koruma Birli\u011fi&#8217;nin K\u00fcresel A\u011fa\u00e7 Uzmanlar\u0131 Grubu&#8217;nun e\u015f ba\u015fkan\u0131 Sara Oldfield ise sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir d\u00fcnya i\u00e7in a\u011fa\u00e7 t\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fine ihtiyac\u0131n oldu\u011funu ifade ederek, &#8220;Her a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc bir ekolojik rol\u00fc var. D\u00fcnyadaki a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerinin y\u00fczde 30&#8217;unun yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olmas\u0131 sebebiyle koruma eylemini acilen art\u0131rmam\u0131z gerekiyor&#8221; diye konu\u015fuyor.<\/p>\n<p><strong>EN R\u0130SKL\u0130 \u00dcLKE BREZ\u0130LYA<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada en fazla a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fc Orta ve G\u00fcney Amerika&#8217;da bulunuyor. Bu b\u00f6lgeleri G\u00fcneydo\u011fu Asya ve Afrika&#8217;n\u0131n tropikal b\u00f6lgeleri izliyor.<\/p>\n<p>En fazla a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn risk alt\u0131nda oldu\u011fu \u00fclkeler s\u0131ralamas\u0131nda Brezilya, bin 788 t\u00fcr ile birinci s\u0131rada. Endonezya, Malezya, \u00c7in, Kolombiya ve Venezuela ise Brezilya&#8217;y\u0131 takip eden di\u011fer \u00fclkeler.<\/p>\n<p>Tehdit alt\u0131ndaki t\u00fcrlerin en y\u00fcksek oran\u0131 ise Tropikal Afrika&#8217;da. Nispeten d\u00fc\u015f\u00fck a\u011fa\u00e7 \u00e7e\u015fitlili\u011fine sahip olan Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika&#8217;n\u0131n \u0131l\u0131man b\u00f6lgeleri ise nesli t\u00fckenme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olan a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerinin en d\u00fc\u015f\u00fck oran\u0131na sahip.<\/p>\n<p>D\u00fcnya genelinde a\u011fa\u00e7lara y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck tehditlerin ba\u015f\u0131nda mahs\u00fcl i\u00e7in yap\u0131lan orman temizli\u011fi geliyor. Bu durum t\u00fcrlerin y\u00fczde 29&#8217;unu etkiliyor.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan y\u00fczde 27&#8217;lik oran ile tomruk\u00e7uluk, y\u00fczde 14&#8217;l\u00fck oran ile hayvan otlatma veya \u00e7ift\u00e7ilik i\u00e7in temizleme de t\u00fcrleri etkileyen di\u011fer fakt\u00f6rler aras\u0131nda. A\u011fa\u00e7 geli\u015ftirme i\u00e7in yap\u0131lan temizlik ve yang\u0131nlar da y\u00fczde 13&#8217;l\u00fck oranla a\u011fa\u00e7 t\u00fcrleri i\u00e7in tehdit bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, \u015fiddetli hava ko\u015fullar\u0131 ve deniz seviyesinin y\u00fckselmesi a\u011fa\u00e7lara y\u00f6nelik artan di\u011fer tehditler. Ancak raporun yazarlar\u0131, olu\u015fturulacak koruma eylemlerinin gelecek i\u00e7in umut bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Dr. Rivers, raporun kendilerine ve yetkililere do\u011fal hayat\u0131 koruma i\u00e7in \u00f6nemli bir yol haritas\u0131 sundu\u011funu dile getiriyor.<\/p>\n<p><em><strong>Uzmanlar\u0131n \u00f6nerdi\u011fi eylem \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Mevcut ormanlar\u0131 korumak ve korunan alanlar\u0131 geni\u015fletmek. (\u015eu anda t\u00fcm a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerinin en az y\u00fczde 64&#8217;\u00fc korunan b\u00f6lgelerden en az birinde bulunuyor olabilir.)<\/p>\n<p>Tehdit alt\u0131ndaki t\u00fcrleri bir g\u00fcn do\u011faya geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclebilecekleri umuduyla botanik bah\u00e7elerinde veya tohum bankalar\u0131nda tutmak. (\u015eu anda t\u00fcm a\u011fa\u00e7lar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 30&#8217;u bu \u015fekilde yedekleniyor.)<\/p>\n<p>Nadir ve tehdit alt\u0131ndaki t\u00fcrler de dahil olmak \u00fczere, a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve a\u011fa\u00e7 dikme planlar\u0131n\u0131n bilimsel olarak, do\u011fru yerde do\u011fru a\u011fa\u00e7la ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini sa\u011flamak i\u00e7in e\u011fitim verilmesi.<\/p>\n<p>A\u011fa\u00e7lar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in ayr\u0131lan \u00f6deneklerin art\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131, bir milyon hayvan ve bitki t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yok olma tehdidi alt\u0131nda oldu\u011funu tahmin ediyor. Son 300 y\u0131l i\u00e7erisinde k\u00fcresel orman alan\u0131 yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40 azald\u0131. 29 \u00fclke ise orman \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn y\u00fczde 90&#8217;\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p><em><strong>Dikkate de\u011fer yok olma riski alt\u0131ndaki a\u011fa\u00e7lar\u0131n baz\u0131lar\u0131 \u015funlar:<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Palm ya\u011f\u0131 \u00e7iftliklerinin geni\u015flemesi nedeniyle kaybolan &#8220;dipterocarps&#8221; olarak bilinen b\u00fcy\u00fck tropikal a\u011fa\u00e7lar.Me\u015fe a\u011fa\u00e7lar\u0131, Meksika, \u015eili ve Arjantin&#8217;in baz\u0131 b\u00f6lgelerinde tar\u0131m nedeniyle kayboldu.Madagaskar&#8217;da abanoz ve g\u00fcl a\u011fa\u00e7lar\u0131 kereste i\u00e7in kesiliyor.Manolya a\u011fa\u00e7lar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez bitki toplama nedeniyle tehlike alt\u0131nda.\u0130ngiltere ve Kuzey Amerika&#8217;da di\u015fbudak gibi a\u011fa\u00e7lar zararl\u0131 b\u00f6cekler ve hastal\u0131klardan dolay\u0131 \u00f6l\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&lt;p&gt;&quot;D\u00fcnya A\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n Durumu&quot; isimli g\u00fcncel raporda, t\u00fcm d\u00fcnyada toplamda 58 bin 497 a\u011fa\u00e7 t\u00fcr\u00fc i\u00e7erisinde 17 bin 510 t\u00fcr\u00fcn b\u00fcy\u00fck risk&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9540,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-9539","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9539","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9539"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9539\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9539"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9539"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9539"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}