{"id":9225,"date":"2021-08-31T10:21:23","date_gmt":"2021-08-31T10:21:23","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/kultur-sanat\/ferhan-sensoy-neyi-nasil-yazardi-129608"},"modified":"2021-08-31T10:21:23","modified_gmt":"2021-08-31T10:21:23","slug":"ferhan-sensoy-neyi-nasil-yazardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/08\/31\/ferhan-sensoy-neyi-nasil-yazardi\/","title":{"rendered":"Ferhan \u015eensoy neyi, nas\u0131l yazard\u0131?"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

T\u00fcrk tiyatrosu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir de\u011ferini, g\u00fcld\u00fcr\u00fc ustas\u0131 Ferhan \u015eensoy\u2019u kaybetti. \u015eensoy\u2019u \u00f6zel yapan \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015fta oyun yazarl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flamas\u0131 veya yine erken ya\u015fta edindi\u011fi b\u00fcy\u00fck yurt d\u0131\u015f\u0131 tecr\u00fcbesi de\u011fil geleneksel halk tiyatrosuna getirdi\u011fi yenilikler oldu.<\/p>\n

Oyunlar\u0131nda toplumsal, politik ve ekonomik sorunlar\u0131 i\u015flemekten \u00e7ekinmeyen \u015eensoy dili kullanma becerisiyle de milyonlar\u0131n sevgisini kazand\u0131. Gen\u00e7 ku\u015faklarla da tan\u0131\u015fmas\u0131 uzun s\u00fcrmedi. \u2018\u00c7ok tuhaf soru\u015fturma\u2019 isimli tiyatro oyununun sinemaya uyarland\u0131\u011f\u0131 Pardon filmi ile gen\u00e7lerin de sevgisini kazand\u0131.<\/p>\n

Ferhangi \u015eeyler\u2019le ilgili \u00e7ok fazla bir \u015fey anlatmaya gerek yok. \u015eensoy Ortaoyuncular Ses-1885 tiyatrosunda bu eseri 1987 y\u0131l\u0131ndan pandemiye kadar kesintisiz olarak oynad\u0131.<\/p>\n

<\/p>\n

B\u00dcT\u00dcNC\u00dcL YAKLA\u015eIM<\/strong><\/p>\n

Peki \u015eensoy geleneksel halk tiyatrosuna nas\u0131l yenilikler getirdi? Neyi nas\u0131l yaz\u0131yordu? 1970 y\u0131l\u0131nda Haldun Taner\u2019in Deveku\u015fu Kabare i\u00e7in oyun veren bu gencin kalemi y\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e oturmaya ba\u015flad\u0131. Fransa\u2019da Ecole Superieure d Arts Dramatiques\u2019te ald\u0131\u011f\u0131 e\u011fitimin ard\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019ye gelerek Ortaoyuncular tiyatrosunu kurdu. Fransa\u2019de Jerome Savary gibi duayen isimlerle birikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde sahneye koydu\u011fu \u201c\u015eahlar\u0131 da vururlar\u201d b\u00fcy\u00fck be\u011feni toplad\u0131. Doktor \u0130smail Murat G\u00f6lgeli\u2019ye g\u00f6re \u00e7a\u011fda\u015f bir kaside yazar\u0131 olan \u015eensoy tiyatroya b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir \u015fekilde yakla\u015f\u0131yor.<\/p>\n

UYARLAMAK DE\u011e\u0130L ADAPTE ETMEK<\/strong><\/p>\n

O, T\u00fcrk tiyatrosuna yenilikler getirmek istiyordu. \u015eensoy\u2019a g\u00f6re yenilik bat\u0131da g\u00f6r\u00fcleni aynen uyarlamak de\u011fil onu T\u00fcrk izleyicisi ve tiyatrosu i\u00e7inde adapte etmek. \u00d6rne\u011fin, \u201cPeki yenilikten ne anl\u0131yorsunuz? Bat\u0131l\u0131 bir tarz m\u0131?\u201d sorusuna, \u201cHem evet hem hay\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de uygulanan geleneksel tarz zaten bat\u0131l\u0131. \u0130talyan oyunu oynan\u0131yor yani. T\u00fcrk ortaoyununu \u00f6rne\u011fin \u0130talya\u2019da sergileyemezsiniz. Brecht bat\u0131l\u0131 tiyatroya orta do\u011fuyu getirerek yenilik getirdi. Orta oyunu yenilenebilir. Mesela g\u00f6lge oyunu , Karag\u00f6z tekni\u011fi farkl\u0131 perspektiflerle kullan\u0131labilir\u201d cevab\u0131n\u0131 vermi\u015fti.<\/p>\n

Dili kullan\u0131\u015f bi\u00e7imi hakk\u0131nda birka\u00e7 s\u00f6z etmek gerekiyor. Yazar\u0131n hali haz\u0131rda 25 kitab\u0131 var. Yazar Ay\u015feg\u00fcl Y\u00fcksel, Ferhan \u015eensoy\u2019u anlat\u0131rken \u2018dilin akrobat\u0131\u2019 benzetmesini yap\u0131yor. Kulland\u0131\u011f\u0131 \u2018Ferhangi\u2019 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc de bunu bir kan\u0131t\u0131.<\/p>\n

HEM BATILI HEM DO\u011eULU<\/strong><\/p>\n

Profes\u00f6r Dikmen G\u00fcr\u00fcn\u2019\u00fcn dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 Abdullah \u00d6zdemir imzal\u0131 bir y\u00fcksek lisans tezinde Ferhangi \u015eeyler\u2019in geleneksel T\u00fcrk tiyatrosu ile yabanc\u0131 tiyatro aras\u0131nda kurulan en iyi ba\u011flant\u0131 oldu\u011fu ifade edilir. ‘Ferhangi \u015eeyler’ yap\u0131s\u0131 itibar\u0131yla bir meddah\u0131n anlat\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131 orta oyunudur ancak \u0130talyan bir sahnede oynand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ve yaz\u0131l\u0131 metne dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de bat\u0131l\u0131d\u0131r. T\u00fcrk halk tiyatrosunda yaz\u0131l\u0131 metin \u00e7ok yoktur. \u0130skeleti belli bir oyun seyircinin reaksiyonlar\u0131na g\u00f6re geli\u015fir.<\/p>\n

\u015eensoy ayr\u0131ca tiyatrolar\u0131nda iki ki\u015finin diyalo\u011funu tek ba\u015f\u0131na seslendirme konusunda da b\u00fcy\u00fck bir ustal\u0131k ortaya koyar ve bunun bir gelene\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7ar. Yine Ferhangi \u015eeyler’den \u00f6rnek vermek gerekirse, telefon \u00e7alma sahnesi \u015f\u00f6yle ba\u015flar:<\/p>\n

<\/p>\n

– Alolardan bir demet<\/em><\/p>\n

– ……….<\/em><\/p>\n

– Siz kimi aram\u0131\u015ft\u0131n\u0131z karde\u015fim?<\/em><\/p>\n

– ……..<\/em><\/p>\n

– Arad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimsenin ad\u0131n\u0131 m\u0131 bilmiyorsunuz?<\/em><\/p>\n

– ………<\/em><\/p>\n

– Kendisi az m\u0131 me\u015fhur?<\/em><\/p>\n

– …….<\/em><\/p>\n

– Ka\u00e7 numara \u00e7evirdiniz?<\/em><\/p>\n

– …….<\/em><\/p>\n

– Niye oray\u0131 \u00e7evirince buras\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor?<\/em><\/p>\n

– ………<\/em><\/p>\n

– Hay\u0131r bu numara o numara de\u011fil. Kapat dikkatli \u00e7evir<\/em><\/p>\n

– ……..<\/em><\/p>\n

– Karde\u015fim \u015fimdi telefonda yanl\u0131\u015f numara paneli yapmayal\u0131m<\/em><\/p>\n

‘G\u00dcNDE 2-3 SAAT GAZETE \u00c7ALI\u015eIYORUM’<\/strong><\/p>\n

\u015eensoy 80\u2019li y\u0131llar\u0131n sonunda verdi\u011fi bir r\u00f6portajda Ferhangi \u015eeyler\u2019i g\u00fcncelle beslemesinden b\u00fcy\u00fck fayda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade ederek, \u201cBen iki \u00fc\u00e7 saat gazete \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Oyunu belki de bu kadar y\u0131l ta\u015f\u0131yan, tekrar tekrar izlenmesini sa\u011flayan da budur. Mesela \u015f\u00f6yle izleyiciler var; gazeteler bittikten sonra \u00e7\u0131k\u0131yor gidiyor. Oray\u0131 seyretmeye geliyor.\u201d ifadelerini kullan\u0131yor.<\/p>\n

Ferhangi \u015eeyler’in 1998.’inci oyunu Band\u0131rma’da sahnelenmi\u015fti. Foto\u011fraf: \u0130HA<\/em><\/p>\n

T\u00fcrk halk tiyatrosu g\u00fcld\u00fcr\u00fc temeline oturdu\u011fu i\u00e7in \u015eensoy\u2019un sanat\u0131 da bu s\u0131n\u0131fa sokulabilir. \u015eensoy\u2019un tiyatrosunda g\u00fcld\u00fcr\u00fcn\u00fcn temelini ise durumlar de\u011fil s\u00f6zc\u00fckler ortaya koymaktad\u0131r. Ayr\u0131ca \u015eensoy\u2019un zaman zaman seyirci ile olan diyaloglar\u0131 da Kavuklu\u2019yu and\u0131r\u0131r \u015fekilde T\u00fcrk halk tiyatrosundan izler i\u00e7erir.<\/p>\n

\u015eensoy\u2019un oyunlar\u0131nda \u2018yeninin reddi\u2019, \u2018eksinin y\u00fcceltilmesi\u2019 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Oyunlar\u0131ndaki bu tutum \u00f6zellikle 80 sonras\u0131 serbest piyasa ekonomisine y\u00f6nelindi\u011fi zamanlarda zirve yap\u0131yor.<\/p>\n

Onu sahnede izleyenler \u00e7ok \u015fansl\u0131. Bir daha Ferhan \u015eensoy gibisi gelir mi? Tan\u0131yanlar ‘zor’ diyor…<\/em><\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n

-Samuel Beckett ve Ferhan \u015eensoy’da uzam ve g\u00fc\u00e7 (\u0130smail Murat G\u00f6lgeli, 2017)<\/strong><\/p>\n

-Ferhan \u015eensoy’un Ferhangi \u015eeyler adl\u0131 oyununda geleneksel T\u00fcrk tiyatrosunun izleri (Abdullah \u00d6zdemir, 2017)<\/strong><\/p>\n

-Ferhan \u015eensoy’un metinlerinde geleneksel halk tiyatrosunun \u00e7a\u011fda\u015fla\u015ft\u0131r\u0131lma bi\u00e7imleri (Ebru Arac\u0131, 2012)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

<p>T\u00fcrk tiyatrosu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir de\u011ferini, g\u00fcld\u00fcr\u00fc ustas\u0131 Ferhan \u015eensoy\u2019u kaybetti. \u015eensoy\u2019u \u00f6zel yapan \u00e7ok gen\u00e7 ya\u015fta oyun yazarl\u0131\u011f\u0131na ba\u015flamas\u0131 veya…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":9226,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[184],"tags":[],"class_list":["post-9225","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9225"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9225\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}