{"id":6863,"date":"2021-08-24T13:12:16","date_gmt":"2021-08-24T13:12:16","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/kultur-sanat\/13-yuzyilin-google-i-nasildi-dizin-ve-arama-iste-boyle-icat-edildi-128263"},"modified":"2021-08-24T13:12:16","modified_gmt":"2021-08-24T13:12:16","slug":"13-yuzyilin-googlei-nasildi-dizin-ve-arama-iste-boyle-icat-edildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/08\/24\/13-yuzyilin-googlei-nasildi-dizin-ve-arama-iste-boyle-icat-edildi\/","title":{"rendered":"13. y\u00fczy\u0131l\u0131n Google’\u0131 nas\u0131ld\u0131? Dizin ve arama i\u015fte b\u00f6yle icat edildi!"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n

Ya bu oyuncu nerede oynuyordu? Nakarat\u0131 nas\u0131ld\u0131 bu \u015fark\u0131n\u0131n gelmiyor akl\u0131ma? Hangi ma\u00e7ta atm\u0131\u015ft\u0131 o gol\u00fc? Bu sorular g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131n tam ortas\u0131nda yer al\u0131yor. Merak etti\u011fimiz bilgiyi g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131zda ezberimize atmam\u0131z\u0131n gerekmedi\u011fi, hap bilgiye ve gerekirse \u00e7ok daha fazlas\u0131na an\u0131nda ula\u015fabildi\u011fimiz bir \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir nimet. \u201c\u0130nternet yokken ne yap\u0131yorduk?\u201d sorusu s\u0131k s\u0131k duydu\u011fumuz bir soru. Peki Orta \u00c7a\u011f’dakiler ne yaps\u0131n?! Veya ne yap\u0131yorlard\u0131?<\/p>\n

ARAMANIN K\u00d6KEN\u0130…<\/strong><\/p>\n

Oxford \u0130ngilizce S\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc’nde (The Oxford English Dictionary) \u201cto look something up\u201d yani bir \u015feyi aramak, ara\u015ft\u0131rmak, bir dizin i\u00e7inde aramak ifadesi 1692’ye dayan\u0131yor. \u0130fadenin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ise \u201cmasaya oturup bir bilgi aramak\u201d tan\u0131m\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n

<\/p>\n

Bizim i\u00e7in elbette bu eylemin ke\u015ffedilmi\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00e7ok g\u00fc\u00e7 zira bu g\u00fcnl\u00fck hayatlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131, adeta bir rutini.<\/p>\n

Orta \u00c7a\u011f’da ise durum farkl\u0131yd\u0131. Okur yazarl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok \u00e7ok az oldu\u011fu, okunacak eserin de ayn\u0131 oranda az oldu\u011fu, okuma denen i\u015fin sab\u0131r gerektiren a\u011f\u0131r bir i\u015f oldu\u011fu bir d\u00f6nemde \u00f6zellikle K\u0131ta Avrupas\u0131’nda kutsal metinleri \u00f6m\u00fcrleri boyunca okuyan ke\u015fi\u015flere 13. y\u00fczy\u0131lda iki yeni kurum eklendi:<\/p>\n

\u00dcnivesiteler ve halk tarikatlar\u0131. Bu kurumlarda dersler ve vaazlar verilirken h\u0131z ihtiyac\u0131 da ba\u015f g\u00f6stermekteydi. \u0130htiya\u00e7 duyulan bilgiye m\u00fcmk\u00fcn olan en h\u0131zl\u0131 ve en verimli \u015fekilde ula\u015fmak gereklili\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n

B\u00f6ylece kitaplar\u0131 kullanman\u0131n yeni bir yolu bulundu ve Arama \u00c7a\u011f\u0131, bu vaaz ve \u00f6\u011fretim d\u00fcnyas\u0131nda do\u011fdu!<\/p>\n

800 YILLIK \u0130CAT<\/strong><\/p>\n

Derslerde ve vaazlarda gereken yere hemen ula\u015fabilmek i\u00e7in, sorular\u0131 yan\u0131tlayabilmek i\u00e7in \u201cdizin\u201d k\u0131sm\u0131 olduk\u00e7a kritik bir g\u00f6rev g\u00f6r\u00fcyordu. Neredeyse 800 y\u0131ll\u0131k bu icat olduk\u00e7a m\u00fctevaz\u0131 bir icat.<\/p>\n

Bunu bir teknoloji \u00fcr\u00fcn\u00fcyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak zor ancak Google m\u00fchendisi Matt Cutts \u015f\u00f6yle bir \u00f6rnek veriyor: \u201cAnla\u015f\u0131lmas\u0131 gereken ilk \u015fey, bir Google aramas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, asl\u0131nda web’de arama yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zd\u0131r. Google’\u0131n web dizinini ar\u0131yorsunuz.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

Dizinler bug\u00fcn g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fczene sokuyor. Tahminen 1230’da yap\u0131lan bu ke\u015ffin ba\u015frol\u00fcnde filozof Hugh of Saint-Cher yer almaktayd\u0131. Ekibiyle yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma haz\u0131rlad\u0131lar. \u0130ncil i\u00e7in bir dizin \u00e7\u0131kard\u0131lar. \u00d6yle ki hem Eski Ahit’te hem de Yeni Ahit’te yer alan neredeyse 12 bin \u00f6nemli kelimenin nerelerde ge\u00e7ti\u011fini 129 bin civar\u0131nda referans g\u00f6stererek listelemeyi ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n

\u015eimdi bilgisayar klavyesinde Ctrl+f tu\u015fuyla aramak istedi\u011finiz kelimeyi hatta ne kelimesi harfi bile saniyeler i\u00e7inde bulabiliyorsunuz.<\/p>\n

28 KOPYA, BESTSELLER DEMEK!<\/strong><\/p>\n

Bu 800 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n o d\u00f6nemden kalma 28 farkl\u0131 kopyas\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n net bir \u00e7oksatar oldu\u011funu da g\u00f6steriyor! Hat\u0131rlatmakta fayda var. O zamanlar matbaa yoktu ve haliyle bir kitaptan sizde de olsun istiyorsan\u0131z kitap sizin i\u00e7in elle ba\u015ftan sona yeniden kopya ediliyor, ciltleniyordu.<\/p>\n

Lakin Hugh of Saint-Cher yaln\u0131z de\u011fildi. Oxford’a, Robert Grosseteste adl\u0131 adam\u0131 ziyarete gidelim. 1175 civar\u0131nda do\u011fdu\u011fu tahmin edilen Grosseteste, tar\u0131mla u\u011fra\u015fan bir ailenin, okumay\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmay\u0131 \u00e7ok seven bir \u00e7ocu\u011fuymu\u015f.<\/p>\n

Kendisinin izini 1220’lerin sonlar\u0131na do\u011fru yakal\u0131yoruz. 50’li ya\u015flar\u0131na gelen Robert, Oxford’da vaaz veriyor. \u00d6m\u00fcr boyu s\u0131n\u0131rs\u0131z okumaya ili\u015fkin konu dizinini derledi\u011fi Table of Distinctions adl\u0131 eserini de burada haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131. Hugh of Saint-Cher’in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n aksine Table of Distinctions’\u0131n bir adet kopyas\u0131 bulunuyor.<\/p>\n

<\/p>\n

Ve yine, Fransa’daki \u00f6rne\u011fin aksine; alfabetik olarak de\u011fil, kavramsal olarak d\u00fczenlenmi\u015fti. 440 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm\u00fc dokuz \u00fcst kategoride grupland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Zihin, yarat\u0131lm\u0131\u015f \u015feyler, kutsal yaz\u0131lar gibi geni\u015f temalara yer vermi\u015fti.<\/p>\n

\u015eimdi dijital devrim bize her \u015feyin dizinini sundu hatta cebimize koydu. Baz\u0131lar\u0131m\u0131z bu dizinleri kimin derledi\u011fine dair endi\u015feli.<\/p>\n

Donald Trump \u201cGoogle ve di\u011ferleri sesimizi bast\u0131r\u0131yor\u201d diyor: \u201cG\u00f6rd\u00fcklerimizi, g\u00f6remediklerimizi kontrol ediyorlar.\u201d<\/p>\n

Ancak \u00e7o\u011fumuzun aramayla olan ili\u015fkisi \u00e7ok keyif verici: Bir dahaki sefer \u201cYa bu oyuncu nerede oynuyordu? Nakarat\u0131 nas\u0131ld\u0131 bu \u015fark\u0131n\u0131n gelmiyor akl\u0131ma? Hangi ma\u00e7ta atm\u0131\u015ft\u0131 o gol\u00fc?\u201d sorular\u0131 akl\u0131m\u0131za geldi\u011finde bu i\u015fin kurucular\u0131 Robert ve Hugh an\u0131lmaya de\u011fer!<\/p>\n

metin.aktasoglu@haberglobal.com.tr<\/strong><\/p>\n

Kaynak:<\/strong> Bu haberdeki bilgilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 The Telegraph’ta yay\u0131nlanan “13th-century parchment Google: the invention of the index” ba\u015fl\u0131kl\u0131 makaleden derlenmi\u015ftir.<\/em><\/p>\n

Kaynak: \u00d6zel Haber<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

<p>Ya bu oyuncu nerede oynuyordu? Nakarat\u0131 nas\u0131ld\u0131 bu \u015fark\u0131n\u0131n gelmiyor akl\u0131ma? Hangi ma\u00e7ta atm\u0131\u015ft\u0131 o gol\u00fc? Bu sorular g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131n tam…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6864,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[184],"tags":[],"class_list":["post-6863","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6863","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6863"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6863\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6864"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6863"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6863"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6863"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}