{"id":31773,"date":"2021-12-28T08:37:00","date_gmt":"2021-12-28T08:37:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/dunya\/bir-vatandas-kac-puan-151251"},"modified":"2021-12-28T08:37:00","modified_gmt":"2021-12-28T08:37:00","slug":"bir-vatandas-kac-puan%f0%9f%92%af","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/12\/28\/bir-vatandas-kac-puan%f0%9f%92%af\/","title":{"rendered":"Bir vatanda\u015f ka\u00e7 puan?\ud83d\udcaf"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

<\/div>\n

10 \u00fczerinden ka\u00e7 puan bir insans\u0131n\u0131z? Kendinizi bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, sosyal stat\u00fcn\u00fcz, ahlaki de\u011ferleriniz, insanlar ile ili\u015fkileriniz, ailenize olan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z. Bunlar\u0131n hepsini de\u011ferlendirdi\u011finizde 10 \u00fczerinden kendinize bir puan verin. \u00c7in<\/a>\u2019de h\u00fck\u00fcmet y\u0131llard\u0131r vatanda\u015flara verece\u011fi puanlar\u0131 konu\u015fuyor.<\/p>\n

\u2018Sosyal kredi sistemi\u2019 ad\u0131 verilen model \u00fclkede ilk kez 2014 y\u0131l\u0131nda ilan edildi. H\u00fck\u00fcmet sistemi ‘Sosyalist Pazar ekonomisi sistemi ve sosyal y\u00f6netim sisteminin’ bir par\u00e7as\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Bir ki\u015finin puan\u0131 \u00c7in Ekonomi Planlama Ekibi, Ulusal Kalk\u0131nma ve Reform Komisyonu, \u00c7in Halk Bankas\u0131 ve mahkeme kay\u0131tlar\u0131 al\u0131narak olu\u015fturulacak. Sistem bireyleri puanlad\u0131\u011f\u0131 gibi, kamu kurumlar\u0131 ve \u00f6zel sekt\u00f6r \u015firketlerini de puanlayabilecek.<\/p>\n

\u00c7in\u2019in en zengin insan\u0131 olan Jack Ma\u2019n\u0131n Ant Group \u015firketi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131 puanl\u0131yor. Puanlama sistemi milyonlarca vatanda\u015f \u00fczerinde ge\u00e7en y\u0131llarda test edildi. 2020 y\u0131l\u0131nda tamamen operasyonel olmas\u0131 bekleniyordu.<\/p>\n

\u00d6ZEL \u015e\u0130FRELER \u0130LE PUAN G\u00d6R\u00dcLECEK<\/strong><\/h3>\n

\u015eu an puanlama sistemi baz\u0131 b\u00f6lgelerde g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, nihai hedef ise herkese zorunlu olarak bir puan verilmesi. Ki\u015filere verilecek \u00f6zel \u015fifreler ile kendi puanlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeleri sa\u011flanacak.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 \u00f6denmeyen krediler y\u00fcz\u00fcnden k\u00f6t\u00fc bir kredi skoru olmas\u0131 gibi bir ki\u015finin sosyal puan\u0131 da davran\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6re art\u0131p azalabilecek. Tam metodoloji bilinmiyor. \u00d6rne\u011fin k\u00f6t\u00fc \u015fekilde otomobil kullanmak, sigara i\u00e7ilmeyen alanlarda sigara i\u00e7mek, \u00e7ok fazla video oyunu almak, internette yalan haber payla\u015fmak vatanda\u015fl\u0131k puan\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek.<\/span><\/strong><\/p>\n

Pahal\u0131 l\u00fckslere a\u015f\u0131r\u0131 para harcamak ve \u00e7ok uzun s\u00fcre bilgisayar oynamak da bu puan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7ekebilir. \u00c7in halihaz\u0131rda baz\u0131 \u2018ayr\u0131k otlara\u2019 u\u00e7u\u015f yasa\u011f\u0131 getirebiliyor. 2018\u2019in sonunda toplamda 17.5 milyon insana u\u00e7u\u015f yasa\u011f\u0131 getirilmi\u015fti. Baz\u0131 insanlara verilen cezalar aras\u0131nda business class\u2019ta tren bileti alamamak da var.<\/p>\n

CEZA OLARAK \u0130NTERNET HIZI D\u00dc\u015eT\u00dc<\/strong><\/h3>\n

2017 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda bir vatanda\u015f\u0131n internet h\u0131z\u0131n\u0131n da ceza olarak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ifade edilmi\u015fti. Puan sistemi vatanda\u015flar\u0131n faturalar\u0131n\u0131 zaman\u0131nda \u00f6deyip \u00f6demedi\u011fine de bakacak. \u00c7in\u2019de askere gitmeyi reddeden baz\u0131 vatanda\u015flara y\u00fcksek \u00f6\u011frenime devam etme yasa\u011f\u0131 konmu\u015ftu.<\/p>\n

2017\u2019de \u00c7in\u2019in do\u011fusundaki Jinan \u015fehrinde k\u00f6pek sahipleri i\u00e7in sosyal puan sistemi getirilmi\u015fti. K\u00f6pe\u011fini tasmas\u0131z dola\u015ft\u0131ran veya k\u00f6pe\u011fi kamu g\u00fcvenli\u011fini riske atan vatanda\u015flar\u0131n puanlar\u0131n\u0131n indirilmesi tasarlanm\u0131\u015ft\u0131. Puanlar\u0131n\u0131 kaybeden vatanda\u015flar\u0131n k\u00f6peklerine el konabiliyor ve yeniden hayvan sahibi olmalar\u0131 i\u00e7in s\u0131nava giriyorlard\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n

Puan\u0131 yeterli g\u00f6r\u00fclmeyen baz\u0131 vatanda\u015flar\u0131n kredi kart\u0131 sahibi olamad\u0131\u011f\u0131 durumlar da oluyor. Ayr\u0131ca baz\u0131 toplu ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131nda kurallara uyulmamas\u0131 durumunda sosyal puanlar\u0131n d\u00fc\u015fece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde uyar\u0131lar da yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Tabii \u2018k\u00f6t\u00fc\u2019 vatanda\u015flar cezaland\u0131r\u0131l\u0131rken \u2018iyi\u2019 vatanda\u015flar da \u00f6d\u00fcllendiriliyor.<\/span> <\/strong>Teknoloji g\u00fcvenli\u011fi alan\u0131nda yaz\u0131lar\u0131 bulunan Rachel Botsman iyi vatanda\u015flar\u0131n Avrupa\u2019ya seyahat i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 ba\u015fvurular\u0131n h\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Baz\u0131 \u00e7\u00f6p\u00e7atanl\u0131k sitelerinde ise iyi puan\u0131 olan vatanda\u015flar\u0131n profillerinin daha \u00e7ok kullan\u0131c\u0131ya g\u00f6sterildi\u011fi belirtiliyor. \u0130yi puana sahip baz\u0131 vatanda\u015flar\u0131n enerji faturalar\u0131nda indirim de oluyor. Kredi \u00e7ekecekleri zaman bankalardan iyi faiz oranlar\u0131 da alabiliyorlar.<\/p>\n

‘YAYA GE\u00c7\u0130TLER\u0130NE DAHA D\u0130KKAT ED\u0130YORUM’<\/strong><\/h3>\n

Baz\u0131 vatanda\u015flara g\u00f6re sistem, devlete halk \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck kontrol veriyor. Baz\u0131lar\u0131 ise sistemin denendi\u011fi b\u00f6lgelerde insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u2018d\u00fczeldi\u011fini\u2019 s\u00f6yl\u00fcyorlar. 32 ya\u015f\u0131ndaki Chen isimli bir giri\u015fimci, \u201cSon 6 ayd\u0131r, insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 gittik\u00e7e daha iyiye gidiyor. \u00d6rne\u011fin, otomobil kullan\u0131rken, yaya ge\u00e7itlerinde duruyoruz. Durmazsak puan kaybediyoruz. \u00d6nceden \u2018puan kaybederiz\u2019 endi\u015fesi ile dikkat ediyorduk, art\u0131k al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in dikkat ediyoruz\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n

Kaynaklar: Business Insider, Foreign Policy, BBC, Sixth Tone, Beijing News<\/strong><\/p>\n

<\/span>