{"id":26990,"date":"2021-11-15T07:41:00","date_gmt":"2021-11-15T07:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/gundem\/kktcnin-kurulusunun-38-yili-143759"},"modified":"2021-11-15T07:41:00","modified_gmt":"2021-11-15T07:41:00","slug":"kktcnin-kurulusunun-38-yili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/11\/15\/kktcnin-kurulusunun-38-yili\/","title":{"rendered":"KKTC&#8217;nin kurulu\u015funun 38. y\u0131l\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/istanbulchannel.net\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/kktcnin-kurulusunun-38-yili.jpg\"> <\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/istanbulchannel.net\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/kktcnin-kurulusunun-38-yili-2.jpg\" class=\"ff-og-image-inserted\"><\/div>\n<p>Kuzey <a href=\"https:\/\/haberglobal.com.tr\/haberleri\/kibris\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">K\u0131br\u0131s<\/a> T\u00fcrk Cumhuriyeti&#8217;nin (<a href=\"https:\/\/haberglobal.com.tr\/haberleri\/kktc\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">KKTC<\/a>) 15 Kas\u0131m 1983&#8217;te kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 d\u00fcnyaya duyuruldu.<\/p>\n<p>38 y\u0131l \u00f6nce kurulan KKTC, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n Ada&#8217;daki siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131 devlet olgusuyla d\u00fcnyaya ilan etti\u011fi \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s&#8217;ta 1960&#8217;da Ada&#8217;n\u0131n iki halk\u0131 olan T\u00fcrkler ve Rumlar aras\u0131nda ortakl\u0131k temeline dayanan uluslararas\u0131 antla\u015fmalar uyar\u0131nca &#8220;K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti&#8221; kuruldu.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrkler, Rum silahl\u0131 gruplarca 1963&#8217;ten itibaren ger\u00e7ekle\u015ftirilen sald\u0131r\u0131lar sonucu \u00fclke y\u00f6netiminden bask\u0131 ve \u015fiddetle uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Rumlar\u0131n, T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri sald\u0131r\u0131lar ve ambargolar 1963-1974 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda artarak s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Yunanistan&#8217;da 1967&#8217;de y\u00f6netimi ele ge\u00e7iren askeri&nbsp;darbe&nbsp;y\u00f6netimi, K\u0131br\u0131s&#8217;ta Bo\u011fazi\u00e7i ve Ge\u00e7itkale k\u00f6ylerine sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenledi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin anla\u015fmalardan do\u011fan m\u00fcdahale hakk\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki ihtar\u0131 \u00fczerine Yunanistan,&nbsp;Birle\u015fmi\u015f Milletler&nbsp;(BM) g\u00f6zetiminde adadan kuvvetlerini \u00e7ekmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n<p>Bu geli\u015fmeler \u00fczerine K\u0131br\u0131s T\u00fcrkleri, 29 Aral\u0131k 1967&#8217;de &#8220;1960 Anayasas\u0131 tam anlam\u0131yla i\u015fletilinceye kadar&#8221; kendi y\u00f6netimlerinin kendilerince sa\u011flanmas\u0131 anlam\u0131na gelen &#8220;K\u0131br\u0131s Ge\u00e7ici T\u00fcrk Y\u00f6netimi&#8221;ni kurdu. Ge\u00e7ici y\u00f6netim, bir s\u00fcre sonra &#8220;K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Y\u00f6netimi&#8221;ne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu y\u00f6netim bi\u00e7imi, &#8220;Otonom T\u00fcrk Y\u00f6netimi&#8221;nin ilan edildi\u011fi 1974&#8217;e kadar s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s&#8217;\u0131 Yunanistan&#8217;a ba\u011flamak i\u00e7in kurulan EOKA-B&#8217;nin liderlerinden Nikos Sampson, Yunanistan&#8217;da iktidarda bulunan cuntan\u0131n deste\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi darbeyle&nbsp;15 Temmuz&nbsp;1974&#8217;te K\u0131br\u0131s Cumhurba\u015fkan\u0131 Makarios&#8217;u devirdi. Ada&#8217;daki darbe haberi Ankara&#8217;ya ula\u015f\u0131nca Milli G\u00fcvenlik Kurulu topland\u0131.<\/p>\n<h2>KIBRIS BARI\u015e HAREKATI<\/h2>\n<p>D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 B\u00fclent Ecevit, toplant\u0131n\u0131n ard\u0131ndan T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerine (TSK) K\u0131br\u0131s&#8217;a m\u00fcdahale ihtimaline kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde talimat verdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, Ada&#8217;ya ortak m\u00fcdahalede bulunulmas\u0131 i\u00e7in garant\u00f6r devletlerden \u0130ngiltere&#8217;ye Ada&#8217;ya m\u00fcdahale \u00f6nerdi ancak&nbsp;\u0130ngiltere&nbsp;\u00f6neriyi kabul etmedi.<\/p>\n<p>Ba\u015fbakan Ecevit ve Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Necmettin Erbakan&#8217;\u0131n talimat\u0131yla T\u00fcrkiye, K\u0131br\u0131sl\u0131 T\u00fcrklerin g\u00fcvenli\u011fini de dikkate alarak 20 Temmuz 1974&#8217;te K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harekat\u0131&#8217;n\u0131 ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n<h2>47 YIL GE\u00c7T\u0130<\/h2>\n<p>B\u00f6ylece K\u0131br\u0131s&#8217;\u0131n Yunanistan&#8217;a ilhak\u0131 \u00f6nlenerek K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Harekat\u0131n ba\u015far\u0131yla sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan 13 \u015eubat 1975&#8217;te K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti kuruldu.<\/p>\n<p>Taraflar aras\u0131nda bir y\u0131l sonra Viyana&#8217;da BM g\u00f6zetiminde K\u0131br\u0131s T\u00fcrk ve Rum taraflar\u0131 aras\u0131nda var\u0131lan&nbsp;n\u00fcfus&nbsp;m\u00fcbadele anla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca Rumlar\u0131n g\u00fcneye, T\u00fcrklerin de kuzeye ge\u00e7mesi sonucu Ada&#8217;da iki kesim meydana geldi.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Meclisinde al\u0131nan kararla 15 Kas\u0131m 1983 tarihi, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n siyasi ya\u015fam\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 ve m\u00fccadelelerini devlet olgusuyla d\u00fcnyaya ilan etti\u011fi bir g\u00fcn oldu.<\/p>\n<p>Meclis, ayn\u0131 g\u00fcn d\u00fczenledi\u011fi ola\u011fan\u00fcst\u00fc oturumda KKTC&#8217;nin kurulu\u015funu ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k bildirisini oy birli\u011fiyle onaylad\u0131.<\/p>\n<h2>KKTC&#8217;N\u0130N \u0130LANI<\/h2>\n<p>KKTC&#8217;nin kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 ilan edilmi\u015f oldu.<\/p>\n<p>KKTC&#8217;nin kurucu Cumhurba\u015fkan\u0131 ve d\u00f6nemin K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Federe Devleti Ba\u015fkan\u0131 Rauf Denkta\u015f, cumhuriyetin ilan edildi\u011fi Meclis birle\u015fiminin tamamlanmas\u0131ndan sonra Federe Meclis \u00f6n\u00fcnde toplanan halka ve \u00f6\u011frencilere hitaben yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, m\u00fccadelenin bitmedi\u011fini belirterek &#8220;Ne mutlu KKTC&#8217;nin T\u00fcrk \u00e7ocuklar\u0131na&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<h2>5 FARKLI CUMHURBA\u015eKANI, 36 FARKLI H\u00dcK\u00dcMET<\/h2>\n<p>KKTC&#8217;nin ilan edildi\u011fi 1983&#8217;ten bu yana \u00fclkede 36 farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmet i\u015f ba\u015f\u0131na geldi. KKTC&#8217;de 36. h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131 i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015fmalar devam ediyor.<\/p>\n<p>50 sandalyeden olu\u015fan Cumhuriyet Meclisinde, h\u00fck\u00fcmetin kurulabilmesi i\u00e7in 26 milletvekilinin deste\u011fi gerekiyor.<\/p>\n<p>KKTC&#8217;nin kurulmas\u0131ndan bu yana ise s\u0131ras\u0131yla Rauf Denkta\u015f, Mehmet Ali Talat, Dervi\u015f Ero\u011flu, Mustafa Ak\u0131nc\u0131 ve sonra olarak&nbsp;Ersin Tatar&nbsp;cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131&nbsp;g\u00f6revi i\u00e7in halk taraf\u0131ndan se\u00e7ildi.<\/p>\n<p>53 y\u0131ld\u0131r devam eden K\u0131br\u0131s m\u00fczakerelerinde sonuca ula\u015f\u0131lamad\u0131<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma ama\u00e7l\u0131 m\u00fczakereler KKTC&#8217;nin kurucu Cumhurba\u015fkan\u0131&nbsp;Rauf Denkta\u015f&nbsp;ile d\u00f6nemin Rum lideri Glafkos Klerides aras\u0131nda Haziran 1968&#8217;de Beyrut&#8217;ta yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerle ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Rum taraf\u0131 her seferinde \u00e7e\u015fitli sebeplerle i\u00e7erisinde BM \u00f6nerilerinin de bulundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik ad\u0131mlar\u0131 reddetti ya da kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u015fartlar \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin BM Genel Sekreteri Kofi Annan, 2002&#8217;de &#8220;Annan Plan\u0131&#8221; olarak da bilinen &#8220;K\u0131br\u0131s Sorununa Kapsaml\u0131 \u00c7\u00f6z\u00fcm Temeli&#8221; belgesini ortaya koydu.<\/p>\n<h2>53 YILDIR SONUCA ULA\u015eILAMADI<\/h2>\n<p>Denkta\u015f ve o zamanki Rum lideri Tasos Papadopulos, &#8220;Annan Plan\u0131&#8221; \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131 ve plan 24 Nisan 2004&#8217;te iki tarafta referanduma sunuldu.<\/p>\n<p>Rum halk\u0131n\u0131n y\u00fczde 75,83&#8217;\u00fc plan\u0131 reddederken, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk taraf\u0131 kendileri i\u00e7in getirece\u011fi pek \u00e7ok zorlu\u011fa ra\u011fmen y\u00fczde 64,91 \u00e7o\u011funlukla plana &#8220;evet&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Buna ra\u011fmen referandumun hemen ard\u0131ndan 1 May\u0131s 2004&#8217;te Rum y\u00f6netimi, Ada&#8217;daki di\u011fer ortak yok say\u0131larak &#8220;K\u0131br\u0131s Cumhuriyeti&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda AB&#8217;ye tam \u00fcye yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>KKTC&nbsp;Cumhurba\u015fkan\u0131 Mustafa Ak\u0131nc\u0131&#8217;n\u0131n May\u0131s 2015&#8217;te g\u00f6reve gelmesinin ard\u0131ndan BM Genel Sekreterinin K\u0131br\u0131s \u00d6zel Dan\u0131\u015fman\u0131 Espen Barth Eide&#8217;nin ara buluculu\u011funda &#8220;Ekonomi&#8221;, &#8220;Avrupa Birli\u011fi&#8221;, &#8220;M\u00fclkiyet&#8221;, &#8220;Y\u00f6netim-G\u00fc\u00e7 Payla\u015f\u0131m\u0131&#8221;, &#8220;Toprak&#8221; ile &#8220;G\u00fcvenlik ve Garantiler &#8221; temel ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda m\u00fczakereler yeniden ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bu \u00e7er\u00e7evede K\u0131br\u0131s sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek, Ada&#8217;da kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen m\u00fczakereler \u0130svi\u00e7re&#8217;nin Mont Pelerin kasabas\u0131nda 7-11 Kas\u0131m 2016 ve 20-21 Kas\u0131m 2016&#8217;da iki turlu ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n<p>Son olarak \u0130svi\u00e7re&#8217;nin Crans Montana kentinde 28 Haziran 2017&#8217;de tekrar ba\u015flayan ve yakla\u015f\u0131k 10 g\u00fcn yo\u011fun \u015fekilde devam eden K\u0131br\u0131s Konferans\u0131 da K\u0131br\u0131s m\u00fczakerelerinde \u00e7\u00f6z\u00fcme en \u00e7ok yakla\u015f\u0131lan s\u00fcre\u00e7lerden biri oldu.<\/p>\n<p>Garant\u00f6r \u00fclkeler T\u00fcrkiye,&nbsp;Yunanistan&nbsp;ve \u0130ngiltere&#8217;nin de kat\u0131l\u0131m\u0131yla yap\u0131lan konferans\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fcnde Crans Montana&#8217;ya gelen BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, &#8220;toprak, siyasi e\u015fitlik, m\u00fclkiyet, e\u015fde\u011fer muamele ile g\u00fcvenlik ve garantiler&#8221; \u00fczerinde bir &#8220;paket anlay\u0131\u015f\u0131&#8221; \u00f6nerisinde bulundu.<\/p>\n<p>\u0130ki taraf be\u015f konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, garant\u00f6r \u00fclkeler ise g\u00fcvenlik ve garantiler ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndaki \u00f6nerilerini sundu. Rum taraf\u0131 her defas\u0131nda \u00e7e\u015fitli sebeplerle i\u00e7inde BM \u00f6nerilerinin de bulundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcme y\u00f6nelik ad\u0131mlar\u0131 reddetti ya da kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u00f6n \u015fartlar ortaya koydu.<\/p>\n<p>K\u0131br\u0131s Rum taraf\u0131n\u0131n, gerek 5 ba\u015fl\u0131kta uzla\u015fmaya yana\u015fmamas\u0131 gerek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn uygulanmas\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcnden itibaren Ada&#8217;da &#8220;s\u0131f\u0131r asker &#8211; s\u0131f\u0131r garanti&#8221; tutumunu s\u00fcrd\u00fcrmesi nedeniyle Guterres konferans\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan etti.<\/p>\n<p>B\u00f6ylelikle T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n konferanstaki yap\u0131c\u0131 rol\u00fcne ra\u011fmen, Rum taraf\u0131n\u0131n uzla\u015fmaz tavr\u0131 nedeniyle bir sonuca var\u0131lamad\u0131.<\/p>\n<p>Kas\u0131m 2019&#8217;da BM Genel Sekreteri Guterres ara buluculu\u011funda Ak\u0131nc\u0131 ile Rum lideri Nikos Anastasiadis aras\u0131nda \u00fc\u00e7l\u00fc gayriresmi g\u00f6r\u00fc\u015fme yap\u0131lsa da K\u0131br\u0131s m\u00fczakerelerinde Crans Montana&#8217;n\u0131n ard\u0131ndan yeni bir geli\u015fme olmad\u0131.<\/p>\n<h2>T\u00dcRK\u0130YE&#8217;N\u0130N DESTE\u011e\u0130<\/h2>\n<p>T\u00fcrkiye, kuruldu\u011fu g\u00fcnden bu yana ambargo ve izolasyonlar alt\u0131nda olan KKTC&#8217;yi tan\u0131yan ve her ko\u015fulda destekleyen tek devlet oldu.<\/p>\n<p>KKTC&#8217;nin kurulu\u015funa giden yolda bir yandan t\u00fcm diplomatik kanallar\u0131 zorlayan T\u00fcrkiye, di\u011fer yandan diplomasi yan\u0131ts\u0131z kald\u0131\u011f\u0131nda K\u0131br\u0131s T\u00fcrk\u00fc&#8217;n\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in 1974&#8217;te&nbsp;K\u0131br\u0131s Bar\u0131\u015f Harekat\u0131&nbsp;ile sahada varl\u0131k g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;nin garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc, KKTC&#8217;nin kurulu\u015f s\u00fcrecine olumlu yans\u0131yan en \u00f6nemli unsurlardan biri oldu.<\/p>\n<p class=\"news-source\">Kaynak: AA<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p> KKTC&#8217;nin 15 Kas\u0131m 1983&#8217;te kurulmas\u0131yla K\u0131br\u0131s T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n kendi kaderini tayin etme hakk\u0131 d\u00fcnyaya ilan edildi. &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":26991,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9,12],"tags":[],"class_list":["post-26990","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-gundem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26990","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26990"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26990\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}