{"id":23159,"date":"2021-10-29T13:29:00","date_gmt":"2021-10-29T13:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/ekonomi\/turkiyede-ve-dunyada-enflasyon-nereye-gidiyor-140952"},"modified":"2021-10-29T13:29:00","modified_gmt":"2021-10-29T13:29:00","slug":"turkiyede-ve-dunyada-enflasyon-nereye-gidiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/10\/29\/turkiyede-ve-dunyada-enflasyon-nereye-gidiyor\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye’de ve d\u00fcnyada enflasyon nereye gidiyor?"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Her \u015feyin ama her \u015feyin fiyat\u0131 art\u0131yor. T\u00fcrkiye d\u00fcnyada hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 en y\u00fcksek hisseden \u00fclkelerden biri. G-20 \u00fclkeleri aras\u0131nda Arjantin\u2019de y\u0131ll\u0131k enflasyon Eyl\u00fcl\u2019de y\u00fczde 52.5 \u00e7\u0131karken, onu y\u00fczde 19.58 ile T\u00fcrkiye izledi. T\u00fcrkiye\u2019den sonra enflasyonun en y\u00fcksek oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc G-20 \u00fclkesi ise y\u00fczde 10.25 ile Brezilya.<\/p>\n

Yak\u0131t fiyatlar\u0131, \u00e7ip krizinden dolay\u0131 otomobiller, konutlar ve \u0131spana\u011f\u0131n bile fiyat\u0131 d\u00fczenli olarak y\u00fckseli\u015fte. Bu pahal\u0131l\u0131k Google\u2019da bile enflasyon de\u011fil, \u201chiperflasyon\u201d kelimesinin aranma oran\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131. Twitter\u2019\u0131n CEO\u2019su Jack Dorsey bile bunca paras\u0131na ra\u011fmen hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131n\u0131yor. Dorsey ge\u00e7en hafta att\u0131\u011f\u0131 bir tweet\u2019te, \u201cHiperflasyon her \u015feyi de\u011fi\u015ftirecek. Bu ger\u00e7ekle\u015fiyor\u201d demi\u015fti.<\/p>\n

\n

Hyperinflation is going to change everything. It\u2019s happening.<\/p>\n

\u2014 jack\u26a1\ufe0f (@jack) October 23, 2021<\/a><\/p><\/blockquote>\n

 Hiperflasyon Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 Almanya\u2019da g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken modern zamanlara bir \u00f6rnek ise Venezuela. Venezuela 21. y\u00fczy\u0131lda bir gofret fiyat\u0131na otomobilin deposunun dolduruldu\u011fu zamanlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Asl\u0131nda ekonomiler i\u00e7in bir miktar enflasyon sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fey \u00e7\u00fcnk\u00fc bu \u00fccretlerin de d\u00fczenli olarak artmas\u0131na sebep oluyor.<\/p>\n

Fakat hiperflasyon \u015fu an \u00e7o\u011fu \u00fclkede s\u00f6z konusu de\u011fil. Peki d\u00fcnyada enflasyon ne durumda?<\/p>\n

<\/p>\n

IMF: SON 10 YILIN EN ENFLASYON\u0130ST D\u00d6NEM\u0130<\/strong><\/h3>\n

IMF\u2019ye g\u00f6re son 10 y\u0131l\u0131n en enflasyonist d\u00f6neminden ge\u00e7iyoruz. 2020\u2019de pandemi sebebiyle kimsenin AVM\u2019leri doldurmamas\u0131 fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc, \u015fimdi fiyatlar bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor gibi. ABD\u2019de 2008 krizinden bu yana enflasyon ilk kez y\u00fczde 5\u2019i a\u015ft\u0131.<\/p>\n

ABD\u2019de enflasyon 1980\u2019li y\u0131llarda b\u00fcy\u00fck bir sorundu, enflasyonun y\u00fczde 15\u2019e \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemler oluyordu. Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6kmesi de d\u00fcnyada ciddi bir fiyat art\u0131\u015f\u0131 d\u00f6nemi ya\u015fatm\u0131\u015f, 1993 y\u0131l\u0131nda k\u00fcresel enflasyon y\u00fczde 43 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Peki enflasyona ne sebep olur? \u0130ktisat\u00e7\u0131lar y\u0131llard\u0131r bunu konu\u015fuyor. \u0130lk cevap arz talep aras\u0131ndaki dengesizlik. Arz mekanizmas\u0131 bozulursa fiyatlar yukar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Arz s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n sebepleri ise personel yoklu\u011fu (ki ABD bunu ya\u015f\u0131yor) veya tedarik zincirinin bozulmas\u0131 gibi unsurlar olabilir.<\/p>\n

Ba\u015fka bir teori ise piyasadaki bolla\u015fan para miktar\u0131n\u0131n enflasyonu art\u0131rd\u0131\u011f\u0131. Merkez Bankas\u0131 veya bankalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile piyasaya ne kadar \u00e7ok para s\u00fcr\u00fcl\u00fcrse, paran\u0131n de\u011feri o kadar azal\u0131yor ve enflasyon art\u0131yor.<\/p>\n

DUVAR YIKILDI, H\u0130PERFLASYON BA\u015eLADI<\/strong><\/h3>\n

Hiperflasyon ise enflasyondan sonra geliyor. Hane halk\u0131 ayl\u0131k enflasyonu ta\u015f\u0131yamaz hale gelince hiperflasyon d\u00f6nemi ba\u015fl\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Almanya\u2019da el arabas\u0131ndaki paralar ile ekmek al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, Sovyet sonras\u0131 Rusya\u2019da ise fiyat kontrolleri kalkt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ayl\u0131k maa\u015f\u0131n bir haftal\u0131k market al\u0131\u015fveri\u015finde erdi\u011fi g\u00fcnler olmu\u015ftu. \u0130ktisat\u00e7\u0131lar ayl\u0131k fiyat art\u0131\u015f\u0131n\u0131n y\u00fczde 50\u2019nin \u00fczerinde oldu\u011fu d\u00f6nemleri hiperflasyon olarak kabul ediyor.<\/p>\n

20. y\u00fczy\u0131lda g\u00f6r\u00fclen hiperflasyon d\u00f6nemlerinin sebebi a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak merkez bankalar\u0131n\u0131n piyasaya y\u00fcksek miktarda para vermesi g\u00f6steriliyor. ABD, Japonya ve Avrupa merkez bankalar\u0131 pandeminin etkilerinden kurtulmak i\u00e7in piyasaya 24 trilyon dolar de\u011ferinde para s\u00fcrd\u00fcler.<\/strong><\/p>\n

Bu \u00fclkelerden bir k\u0131sm\u0131 verdikleri paray\u0131 geri almak i\u00e7in faizleri art\u0131rd\u0131. T\u00fcrkiye gibi kendine has ekonomik sorunlar\u0131 olan \u00fclkeler ise faizi d\u00fc\u015f\u00fcrerek enflasyona ra\u011fmen t\u00fcketimi canl\u0131 tutmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n

T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE ENFLASYON NEREYE G\u0130D\u0130YOR?<\/strong><\/h3>\n

Mevcut duruma bakacak olursak T\u00fcrkiye son 18 y\u0131l\u0131n en y\u00fcksek ikinci eyl\u00fcl ay\u0131 y\u0131ll\u0131k enflasyonunu geride b\u0131rakt\u0131. Eyl\u00fcl ay\u0131nda y\u0131ll\u0131k enflasyon y\u00fczde 19,58 seviyesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Bu enflasyona ra\u011fmen faizlerin 200 puan indirilmesi ise piyasay\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131. T\u00dc\u0130K 2004 y\u0131l\u0131ndan bu yana y\u0131ll\u0131k enflasyon rakamlar\u0131n\u0131 internet sitesinde duyuruyor. Bu verilere g\u00f6re 2004\u2019ten bu yana en d\u00fc\u015f\u00fck y\u0131ll\u0131k enflasyon 2011\u2019in Mart ay\u0131nda (y\u00fczde 3,99) ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. En y\u00fcksek y\u0131ll\u0131k enflasyon ise Ekim 2018\u2019de (y\u00fczde 25,24) ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti.<\/p>\n

Kaynaklar: Bloomberg, T\u00dc\u0130K, Haberglobal.com.tr<\/strong><\/p>\n

Kaynak: Web \u00d6zel<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015eu an yer k\u00fcre \u00fczerinde ya\u015fayan herkesin g\u00fcndemi hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131. Kimi \u00fclkeler bunu daha \u00e7ok, kimileri daha az hissediyor. Merkez…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":23160,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-23159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23159"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23159\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23160"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}