{"id":21786,"date":"2021-10-21T07:01:00","date_gmt":"2021-10-21T07:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/dunya\/her-an-her-yerde-yeni-bir-salgin-patlak-verebilir-acil-onlem-alinmali-139432"},"modified":"2021-10-21T07:01:00","modified_gmt":"2021-10-21T07:01:00","slug":"her-an-her-yerde-yeni-bir-salgin-patlak-verebilir-acil-onlem-alinmali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/10\/21\/her-an-her-yerde-yeni-bir-salgin-patlak-verebilir-acil-onlem-alinmali\/","title":{"rendered":"Her an her yerde yeni bir salg\u0131n patlak verebilir: Acil \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/istanbulchannel.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/her-an-her-yerde-yeni-bir-salgin-patlak-verebilir-acil-onlem-alinmali.jpg\"> <\/p>\n<div readability=\"31\">\n<div class=\"post-info \" readability=\"32\">\n<p> <span class=\"name d-none d-xl-inline-block\"> Yay\u0131nlanma: <\/span> <time class=\"time\" datetime=\"2021-10-21T10:01:00+03:00\">21.10.2021<span class=\"d-none d-md-inline-block\">&#8211; 10:01<\/span><\/time> <span class=\"updated-time d-none d-md-inline-block\"> <span class=\"name\"> \/ Son G\u00fcncelleme: <\/span> <time class=\"time\" datetime=\"2021-10-21T10:15:01+03:00\">21.10.2021<span> &#8211; 10:15<\/span><\/time> <\/span> <\/p>\n<\/p><\/div>\n<div class=\"post-detail-video-img\"> <a href=\"https:\/\/i.haberglobal.com.tr\/storage\/files\/images\/2021\/10\/21\/her-an-her-yerde-yeni-bir-salgin-patlak-verebilir-acil-onlem-alinmali-0Xfe.jpg\" class=\"post-detail-img data-fancybox d-block\" title=\"Her an her yerde yeni bir salg\u0131n patlak verebilir: Acil \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131\" data-caption=\"Her an her yerde yeni bir salg\u0131n patlak verebilir: Acil \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131\" data-fancybox> <\/p>\n<figure> <picture> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/istanbulchannel.net\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/her-an-her-yerde-yeni-bir-salgin-patlak-verebilir-acil-onlem-alinmali.webp\" alt=\"Her an her yerde yeni bir salg\u0131n patlak verebilir: Acil \u00f6nlem al\u0131nmal\u0131\" width=\"820\" height=\"461\"> <\/picture> <\/figure>\n<p> <\/a> <\/div>\n<\/p><\/div>\n<div readability=\"150.74841437632\">\n<p>\u0130klim krizinin sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkileri giderek artarken, sa\u011fl\u0131k alan\u0131ndaki e\u015fitsizlikleri gidermek i\u00e7in iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele planlar\u0131n\u0131n yeni tip koronavir\u00fcs (Covid-19) sonras\u0131 kalk\u0131nma programlar\u0131na entegre edilmesine ihtiya\u00e7 duyuluyor.<\/p>\n<h2>K\u00dcRESEL \u00c7APTA AC\u0130L EYLEME GE\u00c7\u0130LMEL\u0130<\/h2>\n<p>Bu y\u0131l alt\u0131nc\u0131s\u0131 yay\u0131mlanan ve 38 akademik kurum ile Birle\u015fmi\u015f Milletler kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6rev yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n fikir birli\u011fini temsil eden Lancet Sa\u011fl\u0131k ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Geri Say\u0131m Raporu&#8217;na (Lancet Countdown) g\u00f6re, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerini azaltmak, adil ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir gelecek in\u015fa etmek i\u00e7in k\u00fcresel \u00e7apta acil eyleme ge\u00e7ilmesi gerekiyor.<\/p>\n<p>K\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n uzun vadede gezegende yarataca\u011f\u0131 etkilerin bedelinin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla \u00f6denece\u011fi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine neden olan emisyonlar\u0131n nispeten daha az sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerin toplumlar\u0131n\u0131n en sert etkileri ya\u015fayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Rapora g\u00f6re, Covid-19 a\u015f\u0131lar\u0131na eri\u015fimin adil \u015fekilde sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6nemde, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen k\u00fcresel m\u00fccadelede de benzer e\u015fitsizlikler g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<h2>GEL\u0130\u015eMEM\u0130\u015e \u00dcLKELER HER ANLAMDA GER\u0130DE KALIYOR<\/h2>\n<p>Bu kapsamda, insani geli\u015fme endeksi s\u0131ralamas\u0131nda en alt s\u0131ralarda yer alan ve emisyonlarda en az sorumlulu\u011fu olan \u00fclkeler, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum planlar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkilerinden yararlanmada da en geride kal\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu nedenle, Covid-19 sonras\u0131 toparlanma planlar\u0131n\u0131n Paris Anla\u015fmas\u0131 ile uyumlu olmas\u0131, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in gereken s\u0131f\u0131r karbon yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, toplumsal ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131ndaki e\u015fitsizliklerin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in siyasi liderlere ve politika yap\u0131c\u0131lara \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuluyor.<\/p>\n<p>Bir\u00e7ok \u00fclke iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkilerine kar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131ks\u0131z ve \u00fclkeler yetersiz finansman nedeniyle sa\u011fl\u0131k ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda planlar\u0131n\u0131 uygulayam\u0131yor. D\u00fcnyada, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum paketlerinde sa\u011fl\u0131k alan\u0131na ayr\u0131lan fonlar toplam iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi uyum fonunun y\u00fczde 0,3&#8217;\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor.<\/p>\n<p>Raporda takip edilen 44 g\u00f6stergeye g\u00f6re, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkileri &#8220;hi\u00e7 durmadan&#8221; art\u0131yor.<\/p>\n<p>Dang hummas\u0131, chikungunya ve zika salg\u0131nlar\u0131n\u0131n patlak verme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, Avrupa \u00fclkeleri de dahil olmak \u00fczere, insani geli\u015fme endeksi y\u00fcksek \u00fclkelerde en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde y\u00fckseliyor.<\/p>\n<p>\u0130nsani geli\u015fme endeksi d\u00fc\u015f\u00fck olan \u00fclkelerin y\u00fcksekte kalan ve di\u011fer alanlara k\u0131yasla daha serin b\u00f6lgelerinde s\u0131tmaya elveri\u015fli ortamlar \u00e7o\u011fal\u0131yor. Kuzey Avrupa ve ABD&#8217;nin k\u0131y\u0131 b\u00f6lgeleri, gastroenterit, a\u011f\u0131r yara enfeksiyonlar\u0131 ve sepsis \u00fcreten bakterilerin geli\u015fmesine daha elveri\u015fli hale geliyor.<\/p>\n<h2>570 M\u0130LYON \u0130NSAN SEL R\u0130SK\u0130 ALTINDA<\/h2>\n<p>Mevcut deniz seviyelerinden be\u015f metreye kadar y\u00fckseklikte ya\u015fayan 569,6 milyon insan\u0131n sel, \u015fiddetli f\u0131rt\u0131na, toprak ve su tuzlanmas\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fma ve \u00e7o\u011funun bu b\u00f6lgeleri kal\u0131c\u0131 olarak terk etme riski art\u0131yor.<\/p>\n<h2>KURAKLIKTA ARTI\u015e YA\u015eANIYOR<\/h2>\n<p>Ge\u00e7en y\u0131l d\u00fcnya genelindeki kara alanlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 19&#8217;u y\u0131l boyunca a\u015f\u0131r\u0131 kurakl\u0131ktan etkilenirken, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kurakl\u0131k olaylar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda, yo\u011funlu\u011funda ve s\u00fcrecinde art\u0131\u015fa yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n<p>Su g\u00fcvenli\u011fi, sanitasyon hizmetleri ve g\u0131da verimlili\u011fini tehdit eden iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle orman yang\u0131nlar\u0131 ve kirleticilere maruz kalma riski b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n<p>A\u015f\u0131r\u0131 kurakl\u0131k ve g\u0131da g\u00fcvensizli\u011finden en fazla etkilenen b\u00f6lgeler aras\u0131nda Afrika Boynuzu yer al\u0131rken, incelenen 136 k\u0131y\u0131 \u00fclkesinden 95&#8217;inde deniz y\u00fczeyi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fckselmesi bu \u00fclkelerin deniz kaynakl\u0131 g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine y\u00f6nelik tehdit olu\u015fturuyor. Bu geli\u015fmeler d\u00fcnyada g\u00fcnl\u00fck g\u0131da ihtiyac\u0131n\u0131 denizlerden elde eden 3,3 milyar insan\u0131 da h\u0131zla tehdit ediyor.<\/p>\n<h2>EN \u00c7OK ETK\u0130LENEN \u00dcLKELER<\/h2>\n<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle 65 ya\u015f \u00fczerindeki yeti\u015fkinler daha fazla s\u0131cak hava dalgas\u0131na maruz kal\u0131rken, s\u0131cak hava dalgalar\u0131ndan en \u00e7ok \u00c7in, Hindistan, Amerika, Japonya ve Endonezya&#8217;daki ya\u015fl\u0131lar etkileniyor.<\/p>\n<p>Lancet Countdown \u0130cra Direkt\u00f6r\u00fc Anthony Costello, rapora ili\u015fkin de\u011ferlendirmesinde, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u015fimdiden insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar verdi\u011fini belirterek, &#8220;Her \u00fclke bir taraftan Covid-19 kriziyle, bir taraftan da iklim krizinin \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle m\u00fccadele ediyor. Bu y\u0131lki rapor, 134 \u00fclkede orman yang\u0131nlar\u0131nda bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Milyonlarca \u00e7ift\u00e7i ve in\u015faat i\u015f\u00e7isi, \u00e7al\u0131\u015famayacak kadar s\u0131cak ge\u00e7en g\u00fcnler nedeniyle gelir kayb\u0131na u\u011fruyor&#8221; dedi.<\/p>\n<p>\u00dclkelerin salg\u0131ndan toparlanmaya y\u00f6nelik planlar\u0131na iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadelenin entegre edilmesi gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Costello, &#8220;\u00d6n\u00fcm\u00fczde bir se\u00e7enek var. Covid-19&#8217;dan sonra toparlanma, bizi insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirme ve e\u015fitsizlikleri azaltma yoluna sokan ye\u015fil bir toparlanma olabilece\u011fi gibi, mevcut durumun devam ettirildi\u011fi ve hepimizi riske atan bir s\u00fcre\u00e7 de olabilir&#8221; de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<p>Raporun ba\u015fyazar\u0131 Maria Romanello ise sa\u011fl\u0131k ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusundaki ilerlemeyi be\u015f y\u0131ld\u0131r takip ettiklerini ancak ihtiya\u00e7 duyulan de\u011fi\u015fimi hen\u00fcz g\u00f6remediklerini aktard\u0131.<\/p>\n<p>Emisyonlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve yenilenebilir enerji alan\u0131nda olumlu y\u00f6nde \u00e7ok az ilerleme g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc aktaran Romanello, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p>&#8220;Bu y\u0131l yo\u011fun s\u0131cak hava dalgalar\u0131, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seller ve orman yang\u0131nlar\u0131 bir\u00e7ok insan\u0131 ma\u011fdur etti. B\u00fct\u00fcn bunlar, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmedi\u011fimiz her g\u00fcn, durumun daha da kritik hale geldi\u011fini g\u00f6steren deh\u015fet verici uyar\u0131lar. Covid-19 sonras\u0131 toparlanma s\u00fcrecine trilyonlarca dolar harcan\u0131yor ama harcanan her be\u015f dolar\u0131n yaln\u0131zca biri sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 azaltmaya gidiyor.&#8221;<\/p>\n<p class=\"news-source\">Kaynak: AA<\/p>\n<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p> D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen hakemli bilimsel t\u0131p dergilerinden The Lancet&#8217;in raporuna g\u00f6re, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle dang hummas\u0131, chikungunya ve zika salg\u0131nlar\u0131n\u0131n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21787,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-21786","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21786","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21786"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21786\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21787"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}