{"id":16887,"date":"2021-09-29T09:55:00","date_gmt":"2021-09-29T09:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haberglobal.com.tr\/saglik\/deney-faresi-izledikleri-yuzunden-nasil-depresyona-girdi-135530"},"modified":"2021-09-29T09:55:00","modified_gmt":"2021-09-29T09:55:00","slug":"deney-faresi-izledikleri-yuzunden-nasil-depresyona-girdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/2021\/09\/29\/deney-faresi-izledikleri-yuzunden-nasil-depresyona-girdi\/","title":{"rendered":"Deney faresi izledikleri y\u00fcz\u00fcnden nas\u0131l depresyona girdi?"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

Yeni bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re sadece stresli bir duruma \u015fahit olmak bile depresyona sebep olabiliyor. Tokyo Bilim \u00dcniversitesi’nde farelerle yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada bu sonuca var\u0131ld\u0131. Deney \u015fu \u015fekilde i\u015fledi:<\/p>\n

Bilim insanlar\u0131 iki fareyi bir kafese koydu. Farelerden biri, di\u011ferinden daha k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc. Daha sonra k\u00fc\u00e7\u00fck olan fareyi, b\u00fcy\u00fck olan\u0131n alan\u0131na girmeye zorlad\u0131lar. Bu hareket b\u00fcy\u00fck farenin alan\u0131n\u0131 agresif bir \u015fekilde korumas\u0131na sebep oldu.<\/p>\n

‘SOSYAL YEN\u0130LG\u0130’ MODEL\u0130…<\/strong><\/h3>\n

Ancak deney bundan ibaret de\u011fildi. Bilim insanlar\u0131 \u201csosyal yenilgi\u201d modelini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki fare birbirleriyle m\u00fccadele etmek zorunda kal\u0131rken as\u0131l g\u00f6zlemlenen fare ise \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc fareydi.<\/p>\n

Prof. Saitoh, tan\u0131kl\u0131k eden farelerin adeta inzivaya \u00e7ekildiklerini aktar\u0131yor. Foto\u011fraf: Shutterstock<\/figcaption><\/figure>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc fareye kafeste ya\u015fananlar izletildi. Olaya yaln\u0131zca tan\u0131kl\u0131k eden fare depresyon semptomlar\u0131 g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131. Daha zay\u0131f olan fareyle empati kuruyordu. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7arp\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ge\u00e7en ay davran\u0131\u015fsal n\u00f6robilim alan\u0131ndaki prestijli akademik dergi Behavioural Brain Research (Davran\u0131\u015fsal Beyin Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131) dergisinde yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 ve eczac\u0131l\u0131k bilimleri profes\u00f6r\u00fc Akiyoshi Saitoh ara\u015ft\u0131rmaya dair \u015f\u00f6yle konu\u015fuyor:<\/p>\n

\u201c\u0130nsanlara, stresin sadece depresyondaki bireylerin beyinlerini de\u011fil buna tan\u0131kl\u0131k edenlerin beyinlerini de nas\u0131l de\u011fi\u015ftirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmek istiyorum.\u201d<\/p>\n

JAPONCA B\u0130R KAVRAM: ‘MODERN \u00c7A\u011eIN KE\u015e\u0130\u015eLER\u0130’<\/strong><\/h3>\n

Prof. Saitoh ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmada 10 g\u00fcn boyunca ikinci elden stres deneyimleyen tan\u0131k farenin \u201chikikomori\u201d durmuna d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. Japonca \u201ci\u00e7eri \u00e7ekilme, hapsedilmi\u015f olma\u201d anlam\u0131na gelen bir kelime olan \u201chikikomori\u201d hem bir fenomeni anlatmakta hem de bu durumdan muzdarip bireyleri refere etmekte.<\/p>\n

\u201cHikikomori\u201d ifadesi, yeti\u015fkin veya ergen fark etmeksizin bireyin toplumsal hayattan \u00e7ekilmesini, a\u015f\u0131r\u0131 olarak nitelendirilebilecek seviyede kendisini izole etmesini anlat\u0131r. Ya\u015famdan elini ete\u011fini \u00e7ekip temel ihtiya\u00e7lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm zaman\u0131n\u0131 kendine belirledi\u011fi ya\u015fam alan\u0131nda ge\u00e7iren bu ki\u015filer \u201cmodern \u00e7a\u011f\u0131n ke\u015fi\u015fleri\u201d olarak da adland\u0131r\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n

Prof. Saitoh tan\u0131k farenin bu duruma d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc aktar\u0131rken ifadeyi \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131yor: \u201cBa\u015fka farelerle hi\u00e7bir \u015fekilde ilgilenmemeye ba\u015flad\u0131. Bu al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f bir durum de\u011fil zira fareler sosyal hayvanlar.\u201d<\/p>\n

HAYATTAN KEY\u0130F ALMAKTAN VAZGE\u00c7EN B\u0130R FARE…<\/strong><\/h3>\n

Zay\u0131f farenin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc duruma tan\u0131kl\u0131k eden farenin anhedoni (haz alamama) durumundan da muzdarip bir hale gelmi\u015f. Bu depresyonun tipik belirtilerinden. Profes\u00f6r Akiyoshi Saitoh bu kan\u0131ya nas\u0131l vard\u0131klar\u0131n\u0131 ise \u015f\u00f6yle \u00f6rneklendiriyor:<\/p>\n

\u201cFareleri tatl\u0131 sus ve normal su aras\u0131nda bir se\u00e7im yapmaya y\u00f6nlendirdi\u011finizde neredeyse her seferinde tatl\u0131 olan giderler \u00e7\u00fcnk\u00fc bu onlar i\u00e7in \u00e7ok daha keyifli. Bu sosyal yenilgiye tan\u0131kl\u0131k eden fare ise art\u0131k tatl\u0131 suyu hi\u00e7 tercih etmiyor bu da haz almaya arzusunun ne kadar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor.\u201d<\/p>\n

Elbette bu \u00e7al\u0131\u015fmaya bakarak insanlar ad\u0131na bir \u00e7\u0131kar\u0131m yapmak tam anlam\u0131yla do\u011fru olmayacakt\u0131r ancak uzmanlar elde edilen bulgular\u0131n \u201csosyal yenilgi\u201d kavram\u0131n\u0131n zihinsel zindeli\u011fi nas\u0131l etkiledi\u011fine dair \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 verdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Florida \u00dcniversitesi’nden Do\u00e7. Dr. Brandon Warren, tan\u0131kl\u0131k eden farenin zarar g\u00f6rmeyece\u011fini bildi\u011fi bir ortamda g\u00f6rd\u00fcklerinden etkilenmesine dikkat \u00e7ekerek s\u00f6z konusu modelin olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\u00c7ARPICI PROBLEM!<\/strong><\/h3>\n

Prof. Saitoh ara\u015ft\u0131rman\u0131n daha da ileri ta\u015f\u0131narak \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131nda ve toplum i\u00e7inde ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 konusunda problem ya\u015fayan bireylere yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in daha iyi se\u00e7enekler bulunabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor ve ekliyor:<\/p>\n

\u201c\u0130kinci elden stres deneyimleyen farelerin o ortamdan \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p normal \u00e7evrelerine d\u00f6nd\u00fckten ve antidepresanla tedavi edildikten sonra ani ve tam bir iyile\u015feme g\u00f6steremedi. Hatta endi\u015fe verici bir \u015fekilde s\u00f6z konusu farelerden baz\u0131lar\u0131 d\u00f6rt hafta sonra semptomlar\u0131 yeniden g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131.\u201d<\/p>\n

\u0130\u015f ortamlar\u0131ndan \u00f6rnek veren Prof. Saitoh, bir \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n zihinsel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc oldu\u011funda \u015firketlerin bir-iki hafta izin verebildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve bu \u00e7al\u0131\u015fmayla semptomlar\u0131n geri d\u00f6nebilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n

Saitoh, stresin beynimizde neden oldu\u011fu hasar\u0131n uzun s\u00fcreli oldu\u011funu ve tedavi edilmezse kayg\u0131l\u0131 bir ortamdan kurtulduktan sonra da haftalarca devam edebilece\u011fini vurguluyor.<\/p>\n

[email protected]<\/span><\/a> <\/p>\n

* Haberde yer alan bilgilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 Vice’ta \u201cMice Develop Depression Watching Others Suffer, Study Finds\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131nlanan makaleden derlenmi\u015ftir.<\/em><\/strong><\/p>\n

Kaynak: Web \u00d6zel<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tokyo Bilim \u00dcniversitesi’nde yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada ayn\u0131 kafeste kalan iki fareden b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcne yapt\u0131klar\u0131 ba\u015fka bir fareye izletildi. Fare tan\u0131k…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16888,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-16887","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16887","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16887"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16887\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16887"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16887"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/istanbulchannel.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16887"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}